Kadzidła – pierwsze perfumy ludzkości

Wpisane w kulturę od ponad 4 tysięcy lat, wciąż znajdują zastosowanie w kosmetyce, perfumiarstwie, rytuałach religijnych, a nawet w medycynie. W czasach niedostatku kadzidło było nawet cenniejsze niż złoto. Można śmiało powiedzieć, że kadzidło to pierwsze perfumy ludzkości. Jak pachnie i czym tak naprawdę jest kadzidło?

Foto: istock

Większość ludzi kojarzy kadzidło z dymem, kościołem katolickim i hinduskimi kadzidełkami. Jednak kadzidło to tak naprawdę zbiorowa nazwa całej grupy różnych aromatycznych substancji, które swój zapach wydzielają przy spalaniu. Najczęściej są to żywice drzew, słodkie zioła i aromatyczne drewno (np. sandałowiec). Tak naprawdę nie istnieje jeden zapach kadzidła - każde z nich ma swoją odrębną woń, różniącą się od pozostałych kadzideł. Nieprzetworzone kadzidła występują w formie wyschniętych grudek żywicy, a ich kolor różni się w zależności od rośliny, z której pochodzą.

Do najbardziej znanych kadzideł należy olibanum (kadzidło frankońskie) i mirra, które Trzej Królowie – jak wiadomo z Nowego Testamentu - przynieśli do Betlejem w darach razem ze złotem.

Foto: istock Różne rodzaje kadzideł

Krótka historia kadzidła

Kadzidło stosowano już ponad 4000 lat temu w starożytnej Mezopotamii. Pozyskiwano je z niektórych gatunków drzew, które celowo kaleczono i zbierano zaschniętą żywicę. Kadzidła stosowane były początkowo w ceremoniach oczyszczania i rytuałach religijnych wielu starożytnych kultur. Na znaczeniu zyskało ok. 3000 lat temu w starożytnym Egipcie, kiedy to królowa Hatszepsut zlecała ekspedycje po różnego rodzaju kadzidła, które gromadziła później w swojej świątyni. Faraonowie nacierali aromatycznymi żywicami swoje brody i włosy, z czasem używano również kadzidła w ceremoniach przepędzania demonów i podczas palenia ofiar dla bogów. Egipcjanie chętnie używali maści i balsamów z dodatkiem kadzideł, bo wierzyli, że dzięki temu będą w łasce bogów. Nacierano olejami z kadzidłem ciało, aby chronić się przed palącym słońcem, a czystym kadzidłem dezynfekowano rany. Kadzidła używano również do balsamowania zmarłych i palono w grobowcach, aby ułatwić duszom przejście do innego świata.

Malarstwo z piramid: Palenie kadzidła w starożytnym Egipcie

Kadzidła używano również w greckich Delfach, gdzie odurzano dymem siedzącą na trójnogu wyrocznię Pytię, aby wprowadzić ją w trans i wywołać wizje. Narkotyczne właściwości dymu niektórych roślin wykorzystywały również szamanki w Tybecie, Indianie i australijscy Aborygeni. Stosunkowo późno, bo ok. 200 r. n.e. kadzidło dotarło na Daleki Wschód do klasztorów buddyjskich, a stamtąd do Japonii.

Pierwsze perfumy

W zasadzie w każdej kulturze wierzono, że kadzidło jest substancją boską. Oczyszcza ciało i duszę, przepędza złe moce i pozwala wejść w kontakt z bogami. Zapach palonego kadzidła był tajemniczy, ulotny i bardzo trwały. Kadzidło i aromatyzowanie ciała i przedmiotów (dzisiaj moglibyśmy powiedzieć „perfumowanie”) są ze sobą ściśle powiązane. Od kadzenia per fumus (z łac. przez dym) do współczesnych perfum już tylko jeden krok.

Pierwszych płynnych „perfum” możemy doszukiwać się w starożytnym Egipcie i Grecji. Były to różnego rodzaju mazidła - sproszkowane żywice zmieszane z gęstymi olejami, którymi nacierano skórę i w ten sposób ją pielęgnowano. O czysto zapachowym zastosowaniu kadzideł (bez celów pielęgnacyjnych, rytualnych czy religijnych) możemy przeczytać znacznie później.

W XI-wiecznej japońskiej „Opowieści o księciu Genji” znajdują się opisy nacierania kadzidłem rękawów kimona i umieszczaniu w nich tygielków z wonnościami, aby przy każdym ruchu dłoni roznosił się przyjemny zapach. Perfumowanie kadzidłem stało się w Japonii bardzo popularne. Samurajowie perfumowali nim swoje hełmy i zbroje, aby wysłać jasny komunikat – jesteśmy niezwyciężeni! Przypomina to współczesne użycie perfum, dzięki którym też chcemy coś zakomunikować: nastrój, charakter, zamiary, pozycję społeczną.

Zwyczaj perfumowania rękawów i rąbków ubrań (potem rękawiczek) różnymi wonnościami dotarł również do Europy i tak zaczyna się historia nowożytnego perfumiarstwa.

Jak pachnie kadzidło?

Trudno opisać zapach kadzidła, bo odmian kadzideł jest wiele. Zapach kadzidła zależy od rośliny, z której jest wytwarzane. Inaczej pachnie palone, inaczej rozpuszczone w perfumach.

Najbardziej znanym kadzidłem jest olibanum (kadzidło frankońskie), znane m.in. z ceremonii katolickich. Zapach olibanum jest słodkawy, cytrusowo-drzewny, dość świeży. Pochodzi z żywicy z drzew kadzidlanych rosnących w południowym paśmie Sahary, na Półwyspie Arabskim i Indyjskim. Jest wykorzystywane w przemyśle perfumeryjnym, w ceremoniach kościoła katolickiego i tradycyjnej medycynie chińskiej.

Foto: istock Olibanum (kadzidło frankońskie)

Kolejnym kadzidłem jest mirra – oleogumożywica z drzew balsamowca rosnącego w Jemenie, Somalii, wschodniej Etiopii, Izraelu, Palestynie i Jordanii. Podczas palenia wydziela gorzko-ostrą, drzewną woń, natomiast w perfumach ociepla kompozycję i nadaje jej miękkości. Mirra ceniona była już w starożytności ze względu na swój zapach i właściwości dezynfekujące. Była głównym składnikiem maści do balsamowania mumii. W czasach przed Imperium rzymskim cena mirry przewyższała wartość złota.

Foto: istock Mirra

Labdanum to gęsta i lepka żywica otrzymana ze śródziemnomorskich krzewów czystka. Zapach labdanum jest wyjątkowo przyjemny - ma słodki, balsamiczno-ambrowy aromat z wyrazistą skórzaną nutą. W perfumach labdanum stosowane jest jako nuta przewodnia, składnik akordu ambry lub w kompozycjach szyprowych.

Galbanum – „zielone kadzidło” – jedno z najstarszych kadzideł, uważane przez starożytnych Egipcjan za święte. Galbanum to żywica pozyskiwana z korzeni i łodyg krzewów porastających zbocza gór w północnym Iranie. Ma zapach świeżej zieleni z dodatkiem piżma i terpentyny. Po rozpuszczeniu zapach staje się żywiczny i soczyście zielony.

Jest jeszcze wiele innych kadzideł (elemi, styraks, benzoes, opoponax, balsam Tolu, balsam peruwiański, balsam Copaiba, mastyks, kopal, smocza krew), a każde z nich ma nieco inny zapach.

Kadzidło w perfumach

Kadzidła są niezwykle ważnym składnikiem perfum. Utrwalają kompozycję i nadają jej głębi i wyrazistości. Najczęściej są składnikiem bazy.

Kadzidło w perfumach pachnie inaczej niż spalane. Nie ma w sobie tych dymnych, palonych nut. Perfumy, w których skład wchodzi kadzidło, są niezwykle eleganckie. Czasami kadzidło gra w nich główną rolę, innym razem stanowi dopełnienie pozostałych akordów. Poznaj niektóre z zapachów, w których skład wchodzi kadzidło.

Foto: Materiały promocyjne Perfumy z kadzidłem

1. Aedes de Venustas – Copal Azur, 2. Sisley – Soir d’Orient, 3. Dior – Poison, 4. Tom Daxon – Resin Sacra, 5. Unum – Lavs, 6. Guerlain – Shalimar, 7. Profumum Roma – Olibanum, 8. Serge Lutens – L’Orpheline, 9. Heeley – Eau Sacrée, 10. Serge Lutens – Fille en eiguilles, 11. Etat Libre d’Orange – Rien Intense Incense, 12. The Body Shop – Bowhanti, 13. Comme des Garçons – Incense KYOTO, 14. Etat Libre d’Orange – Rien, 15. Hermes – Elixir de merveilles, 16. Ephemera by Unsound – Bass, 17. L’Occitane – Eau des Baux, 18. Frederic Malle – Portrait of a Lady, 19. Comme des Garçons – Man 2, 20. Heeley - Cardinal

Czy wiesz, że…

- kadzidło to ogólne określenie żywic, słodkich ziół i niektórych gatunków drewna, które wydzielają przyjemny aromat podczas palenia,

- kadzidło uzyskuje się z różnych gatunków drzew, które po nacięciu wydzielają gęstą jasną żywicę. Zbiera się ją dopiero po zastygnięciu i wyschnięciu,

- 1 drzewo kadzidlane (Boswellia carterii) w sezonie zbiorów daje od 1 do 3 kg kadzidła,

- według danych organizacji FAO (Food and Agriculture Organization) kościoły na całym świecie zużywają roczne ok. 500 ton kadzidła olibanum,

- w grobowcu Tutanchamona odkryto złote słoje i ceramiczne naczynia wypełnione kadzidłem, które po ponad 3300 latach wciąż pachnie!

- uważa się, że to Japończycy stworzyli kadzidełka w formie stożków. Produkowano je z utartej suchej żywicy zmieszanej z miodem i węglem lub saletrą, aby się tliły przez dłuższy czas,

- Arabowie stosują olibanum (kadzidło frankońskie) jako uniwersalny lek, palą je podczas ceremonialnego picia kawy i żują, ponieważ kadzidło wytwarzane z drzew kadzidłowców zawiera seskwiterpeny zwiększające utlenowanie mózgu, a to z kolei wpływa na gospodarkę hormonalną, stany emocjonalne, proces uczenia się i odporność.

Tematy:

Polecamy także:

Nie udało się dodać załącznika.
Nie udało się dodać więcej załączników, usuń któryś z już dodanych
Poczekaj chwilę - trwa dodawanie załączników.

Komentarz został wysłany.

Przepraszamy Twój komentarz nie może zostać wysłany

Wkrótce pojawi się w serwisie. Zachęcamy do dalszej dyskusji. Wystąpił błąd i nie można zapisać komentarza.

 









Wpisz, jak chcesz się przedstawić
lub zaloguj się

Nieprawidłowy email